Blog

Żywienie w chorobie Hashimoto


Alicja | Lipiec 16, 2017 2:18 pm | , ,

Choroba Hashimoto czyli autoimmunologiczne zapalenie tarczycy prowadzi do niedoczynności tarczycy spowodowanej uszkodzeniem gruczołu tarczowego. Następuję nadmierna produkcja przeciwciał przeciwko antygenom tarczycy i dochodzi do niszczenia komórek pęcherzykowych tarczycy. W przebiegu choroby pojawia się niedobór hormonów tarczycy lub ich działanie jest obniżone. Zdarza się, że hormony tarczycy są na odpowiednim poziomie i pacjent nie ma objawów klinicznych choroby wówczas nie musi brać tyroksyny, ale o tym powinien zdecydować tylko i wyłącznie lekarz. Podczas ciąży bardzo ważna jest suplementacja hormonami tarczycy ze względu na dziecko, które dostaje hormony od matki. Mają one wpływ na rozwój układu nerwowego u dziecka, co jest niezwykle ważne zwłaszcza w I trymestrze ciąży. Kobiety ze zdiagnozowaną chorobą Hashimoto, starające się o dziecko, powinny być pod ścisłą kontrolą lekarza endokrynologa.

 

DIETA W HASHIMOTO

 

Trzeba jasno powiedzieć – nie ma jednej, uniwersalnej diety w chorobie Hashimoto. Dieta powinna być ustalona indywidualnie w zależności od Twoich potrzeb, preferencji smakowych, przebiegu choroby i schorzeń współistniejących. Zwraca się uwagę na występowanie razem z Hashimoto innych chorób o podłożu autoimmunologicznym, m.in. cukrzycy typu 1, celiakii, łuszczycy, anemii złośliwej. Warto, żebyś poobserwowała siebie i w razie potrzeby zgłosiła się do lekarza, który zleci odpowiednią diagnostykę w kierunku tych chorób. Użyłam formy żeńskiej, gdyż choroba dotyczy głównie kobiet.

 

KIEDY WŁĄCZYĆ DIETĘ ELIMINACYJNĄ?

 

W przypadku gdy stosowana farmakoterapia nie przynosi oczekiwanych rezultatów i dawka syntetycznej lewotyroksyny jest na wysokim poziomie, wówczas rozważ zastosowanie przez jakiś czas odpowiedniej diety eliminacyjnej, żebyś mogła przekonać sie czy będzie poprawa. Najczęściej zaleca się zastosowanie diety bezglutenowej i bezlaktozowej, ale powinny one być wprowadzane tylko w uzasadnionych przypadkach i pod kontrolą dietetyka. Pamiętaj, że Twoja dieta powinna być zbilansowana i zgodna z zasadami racjonalnego żywienia – zawierać pełnowartościowe białko, wielonienasycone kwasy tłuszczowe, węglowodany o niskim indeksie glikemicznym, składniki mineralne i witaminy takie jak: jod, żelazo, selen, cynk, witamina D, witamina B12, witaminy A, E, C – niezbędne do syntezy hormonów tarczycy. Fachowa pomoc jest w tym wypadku istotna, gdyż niewłaściwie dobrana i zbilansowana dieta jest często dietą niedoborową w składniki odżywcze ważne z punktu widzenia choroby. Może to wpłynąć negatywnie na komfort Twojego życia i przyśpieszyć rozwój choroby.

 

KALORYCZNOŚĆ DIETY I LICZBA POSIŁKÓW W CIĄGU DNIA

 

Kaloryczność Twojej diety powinna być ustalona indywidualnie w zależności od Twojej masy ciała i poziomu stężeń hormonów we krwi. Miej świadomość, że restrykcje kaloryczno-białkowe wiążą się z zaburzonym działaniem hormonów tarczycy i całej osi HPT (podwzgórze-przysadka-tarczyca), a wzrost TSH jest odpowiedzią organizmu na niedobór energii i białka w diecie. Dlatego wystrzegaj się diet niskokalorycznych, bo może to jeszcze bardziej obniżyć Twój metabolizm.

Twoja dieta powinna składać się z 4-5 posiłków, spożywanych regularnie co 3-4 godz. Ostatni posiłek spożywaj nie później niż 3-4 godziny przed snem. Taki rozkład posiłków w ciągu dnia nie spowoduje obniżenia tempa przemiany materii, które zwykle się pojawia w okresie nie dostarczania regularnie posiłków.

 

UDZIAŁ MAKROSKŁADNIKÓW W DIECIE

 

Udział energii z białka powinien być na poziomie 15-25%, z tłuszczy 25-30%, a z węglowodanów 45-55%. Białko jest niezbędne do syntezy hormonów tarczycy. Powinno być to białko pełnowartościowe najlepiej pochodzenia zwierzęcego – chude mięsa (wołowina, cielęcina, indyk), jaja, ryby morskie.

Jeśli chodzi o tłuszcze to zaleca się zwiększenie udziału wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (WNKT), zwłaszcza z rodziny omega – 3, które pobudzają wątrobę do przemiany tyroksyny (T4) w trójjodotyroninę (T3). Ich źródłem są m.in. ryby morskie, owoce morza, oleje roślinne (lniany, rzepakowy, oliwy z oliwek), orzechy włoskie, pestki, awokado. Nie zaleca się spożywania oleju słonecznikowego oraz oleju palmowego, gdyż obniżają aktywność enzymów tarczycy.

 

JAKICH SKŁADNIKÓW POKARMOWYCH UNIKAĆ?

Zaleca się ograniczenie kwasów tłuszczowych nasyconych (NKT) i typu TRANS ze względu na ich prozapalne działanie. NKT znajdziesz w tłustych produktach pochodzenia zwierzęcego – tłustym mięsie, pełnotłustym mleku i serach, smalcu, maśle, śmietanie itp. Z kolei kwasy tłuszczowe trans są obecne m.in. w produktach cukierniczych wytwarzanych przemysłowo, w produktach smażonych na oleju, który był używany do smażenia więcej niż jeden raz, w produktach typu fast food, margarynach twardych.

Osoby, które mają niedoczynność tarczycy często mają też insulinooporność, stąd zaleca się ograniczenie węglowodanów łatwoprzyswajalnych, takich jak np. białe pieczywo, biały ryż, jasny makaron, słodycze. Większy udział w diecie powinny stanowić węglowodany z niskim indeksem glikemicznym, np. grube kasze, ciemne makarony, pieczywo pełnoziarniste, warzywa, rośliny strączkowe (w ograniczonych ilościach), owoce rosnące w klimacie umiarkowanym. Produkty te dostarczą przy okazji odpowiedniej ilości błonnika (min. 25g/dobę), który może złagodzić zaparcia u osób z niedoczynnością tarczycy i powolniejszą pracą jelit.

 

UWAŻAJ NA GOITROGENY!

 

W początkowej fazie choroby – przy wahaniu hormonów – należy ograniczyć produkty o właściwościach wolotwórczych, które mogą obniżać przyswajanie jodu z pożywienia. Jod jest niezbędny do syntezy hormonów tarczycy. Produkty, które zawierają goitrogeny w dużych ilościach, należy ograniczyć do 1 porcji w tygodniu. Są to: brokuły, brukselka, kalafior, kapusta, jarmuż, rzodkiewka, rzepa, kalarepa, soja i jej przetwory. Zaleca się gotowanie tych warzyw przed spożyciem, bo zmniejsza to ilość substancji wolotwórczych o 30%. Z kolei, produkty z mniejszą ilością goitrogenów (np.: pędy bambusa, brzoskwinie, proso, orzeszki ziemne, gruszki, szpinak, truskawki i słodkie ziemniaki ) można spożywać nie więcej niż 3-4 razy w tygodniu.
W przypadku choroby Hashimoto zarówno niedobór jodu jak i jego nadmiar nie jest dobry. Do prawidłowego funkcjonowania tarczycy wystarczy 150 µg jodu dziennie. Głównym źródłem są ryby, owoce morza, produkty mleczne, glony. Warto pamiętać, że nadmiar jodu stymuluję syntezę przeciwciał i może zaostrzyć stan zapalny.

 

WITAMINY I SKŁADNIKI MINERALNE. KTÓRE SĄ NIEZBĘDNE?

 

Do prawidłowej pracy tarczycy niezbędne są też inne mikroelementy – żelazo, selen, cynk, witamina D, witamina B12 oraz witaminy antyoksydacyjne (A,C, E).
Osobom chorym na Hashimoto, jako źródło żelaza, można polecić m.in. mięso wołowe, chudą wieprzowinę, cielęcinę, sardynki, nasiona lnu, pestki dyni, otręby pszenne, zarodki pszenne, sezam, orzechy, żółtko jaja, natkę pietruszki, morele i figi suszone.
Selen ma właściwości antyoksydacyjne i jest niezbędny do syntezy hormonów tarczycy. Jego rola jest warta podkreślenia, gdyż niedobór tego pierwiastka może być jednym z czynników biorących udział w powstawaniu choroby Hashimoto oraz wpływać na pogłębianie choroby. Wystarczy, że zjesz 2-3 orzechy brazylijskie żeby pokryć zapotrzebowanie na ten składnik. Źródłem selenu są również czosnek, mięso kaczki, grzyby, ryby i jaja.
Cynk ze względu na swoje właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne wpływa na ilość przeciwciał przeciwtarczycowych. Źródłem cynku są: sery podpuszczkowe, jaja, mięso i jego przetwory, pieczywo pełnoziarniste, kasza gryczana, zarodki pszenne, nasiona lnu, pestki dyni, sezam.
W przypadku witaminy D zaobserwowano, że prawie 80% osób z chorobą Hashimoto miało niedobory tej witaminy. Im większy był niedobór tym wyższa była wartość TSH. Główne źródła witaminy D to ryby i oleje.
Warto zwrócić uwagę na podaż witaminy B12 w posiłkach, gdyż niedobór tej witaminy jest przyczyną niedokrwistości megaloblastycznej (złośliwej) – choroby autoimmunologicznej, która często występuje razem z chorobą Hashimoto. Źródłem tej witaminy są: mięso, jaja, mleko i ryby.

Dieta osób chorych na Hashimoto powinna pokrywać zapotrzebowanie na witaminy antyoksydacyjne (A,C,E), które łagodzą stres oksydacyjny działający destrukcyjnie na komórki tarczycy. W diecie należy uwzględnić: masło, żółtko jaj, wątróbkę drobiową lub cielęcą, czerwone, pomarańczowe i ciemnozielone warzywa (odpowiednio przygotowane), pomarańcze, porzeczki, kiwi, wiśnie, brzoskwinie, awokado, orzechy, pestki.

 

Podsumowując – dieta osoby chorej na Hashimoto powinna opierać się na zasadach zdrowego żywienia i powinna być dobrana indywidualnie do pacjenta. W codziennym menu powinny znaleźć się produkty jak najmniej przetworzone, o charakterze przeciwzapalnym. Z kolei, należy ograniczyć produkty zawierające związki wolotwórcze. W przypadku zastosowania diety bezglutenowej i/lub bezlaktozowej warto pomyśleć o produktach, które zastąpią te wyeliminowane i pokryją w odpowiednich ilościach brakujące składniki odżywcze. Poza dietą warto zadbać o regularną aktywność fizyczną, która zwiększy przemianę materii, poprawi metabolizm i wpłynie na Twoje ogólne samopoczucie.